یاوران مهدی1

نویسنده : نصرت الله آیتی  جمع آوری:عنایت الله سالخورده

مقدمه

هر جنبش وانقلابی ، به یاران و همراهانی نیاز دارد ؛ یارانی که ستون های انقلاب اند و سنگینی آن را بر دوش می کشند . سستی و استواری هر یک از این دو ، با سستی و استواری دیگری ارتباطی تنگاتنگ دارد ؛ یعنی ، هر اندازه حجم بنای انقلاب کمتر باشد ، پایه های آن  استحکان کمتری برخوردار خواهد بود و به هر میزان که آن بنا ، بلندتر و گسترده تر باشد، به ستون های محکم تری نیاز خواهد داشت .ما با نگاه به حجم و گستردگی این بنا ، می توانیم دریابیم بر چه ستون هایی افراشته شده است؛ همچنان که با تأمل در اهداف و غایات آن نیز می توانیم ، میزان و حجم ابزار و وسایل مورد نیاز و نیز پدید آورندگان آن را گمانه زنیم . دراین نوشتار به دنبال تبیین ویژگی های یاوران امام مهدی (علیه السلام) و همراهان او هستیم ؛ کسانی که در حرکت جهانی او . به مثابه بازوان آن حضرت ، در خدمت او و اهداف او هستند . این نوشتار دونتیجه اساسی در پی خواهد داشت : اول این که دانستن این ویژگی ها ،می تواند مقیاسی برای محک زدن خود و اهداف خود ومعیاری برای فهم میزان قابلیت ما ، در همراهی با حضرت و جهاد در رکاب او باشد . ما همیشه . منتظر رؤیت خورشید بوده ایم و شاید فردا ، روز موعود باشد ! آیا ما خود را برای آن روز مهیا کرده ایم ؟ با فهم این ویژگی ها . می توانیم دریابیم که پای رفتن این راه را داریم یا نه و در آن روز موعود و درکنار حضرتیم یا درمقابل او . ثمره دوم ، زمینه سازی برای ظهور است . توضیح این که فرا رسیدن روز سراسر مبارک ظهور ، بسته به دوعامل اساسی است که منطقاً ، با فقدان هر کدام آن ها ، قیام حضرت . بی نتیجه خواهد بود : 1.‌ وجود زمینه مردمی ؛ اگر در مردم ، احساس نیاز به امام شکل نگیرد ، وقتی او بیاید ، قدرش را نخواهند دانست وبه راحتی او را تنها خواهند گذاشت ؛ بلکه شاید علیه او شمشیر نیز بکشند ، همان گونه که اغلب مردم با پیشوایان معصوم پیشین (علیه السلام) چنین کردند . 2.‌‌فراهم آمدن یاران ،همراهان وهمرزمانی کار آمد و توانمند که با فقدان شان ، کا رحکومت ، هدایت و رشد به سامان نخواهد رسید . دانستن ویژگی های یاران حضرت ، تلاش در راه کسب آنها ، در واقع تلاش برای زمینه ساز ی ظهور و فرا رسیدن آن روز مبارک است . در روایات ، گرچه از این صفات ، به عنوان ویژگی های یاران حضرت یاد شده است ؛ اما بدون تردید یکی از پیام های این روایات ، بر شمردن شرایط آرمانی یک منتظر است . اهدافی که یک منتظر واقعی باید  خود ترسیم کند و تمام توان خود را در راه رسیدن به آن به کار بندد و اوج هایی که یک شیعه در تمام قرن ها وعصرها باید بدان ها چشم دوخته، خود را در مسیر دست یافتن بدان ها قرار دهد .  ویژگی های یاران امام زمان (علیه السلام) برای فهم ویژگی های یاران امام مهدی (علیه السلام) از دو مسیر می توان حرکت کرد : مسیر نخست ، تأمل در روایاتی است که آن خصوصیات را بیان می کند . مسیر دوم ، تحلیل میزان عظمت و وسعت انقلاب و گستره حرکت حضرت و نیز توجه و تأمل در اهداف و آرمانهای آن حرکت است . در این گفتار ، مسیر دوم را خواهیم پیمود ؛ گرچه از روایات مربوط به این موضوع نیز بهره خواهیم برد .  ابعاد حرکت امام عصر (علیه السلام) انقلاب امام مهدی (علیه السلام) بزرگ ترین جنبش تاریخ بشریت است و از ویژگی های منحصر به فردی برخوردار است ؛ از جمله :

عمق :

این حرکت ، از عمیق ترین جنبش های بشریت است. منظور ما از « عمق» بلندای اهداف و عظمت  آرمان ها است که درعمل نیز به وقوع خواهد پیوست . این جنبش ، به شعارهای پر رزق وبرق واهداف کمایه نمی پردازد ؛ بلکه انسان ها را به سوی معنویت و رشد ، هدایت می کند وتمام استعدادهای آنان را به سمت تعالی و شکوفایی جهت می دهد . امام باقر (علیه السلام) می فرماید : « اذا قام قائمنا وضع یده علی رؤوس العباد فجمع به عقولهم و اکمل به اخلاقهم2 »؛ چون قائم ما قیام کند ، دستش را بر سر بندگان گذارد و عقول آنان را متمرکز ساخته و اخلاق شان را به کمال برساند .» و در جایی دیگر می فرماید : « توتون الحکمه فی زمانه 3؛ در دولت مهدی (علیه السلام) به شما حکمت بیاموزند ». 

گسترد گی :

این جنبش از نظر جغرافیایی و کمی ، گسترده ترین جنبش ها است . موج این حرکت ، از بزرگ ترین قاره ها گرفته تا کوچک ترین روستاها و کپرها را در می نوردد و آنها را به تلاطم در می آورد . امام صادق (علیه السلام) درتفسیر آیه « وعد الله الذین آمنوا منکم عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض ...4» فرمودند : « لم یجی ء تأویل هذه الایه و لو قام قائمناُ بعد سیری من یدرکه ما یکون من تأویل هده الایه و لیبلغن دین محمد (صل الله علیه و اله) ما بلغ اللیل ..5.» ، تأویل این آیه ، هنوز نیامده است . هنگامی که قائم ما قیام کرد ، کسی که او را ببیند . تأویل این آیه را خواهد دید که دین محمد (صل الله علیه و اله) به هر جا که شب وارد شود . خواهد رسید ».  

امد اد الهی :

امداد الهی ،پشتوانه این حرکت است و اراده خداوند بر این تعلق گرفته که این حرکت به ثمر نشسته و حکومت صالحان . سرانجام ،سراسر گیتی را فرا گیرد : (و نرید ان نمن علی الذیت استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمه ونجعلهم الوارثین ؛ ما خواستیم بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم 6). امام علی (علیه السلام) در تفسیر این آیه فرمودند : « هم آل محمد یبعث الله مهدیهم بعد جهدهم فیعزهم و یذل عدوهم7 ؛ آنان اهل بیت پیامبرند که خداوند ، پس از سختی ها یی که بر آنان می رسد ،مهدی شان را بر می انگیزد و آنان را عزت بخشیده ودشمنان شان را خوار می گرداند .»  

رهبری منحصر به فرد :

رهبری ویژه این انقلاب، از دیگر ابعاد عظمت آن است . برای مرتبه بلند او، همین بس که امام صادق (علیه السلام) در وصف او فرمودند :« و لو ادرکته لخدمته ایام حیاتی8 ؛ اگر او را درک می کردم . تمام عمر به خدمت او می پرداختم ».  

اصالت :

جنبش حضرت ، از نظر تاریخی ، از ریشه دارترین حرکت ها است . اعتقاد به مصلح ، در تمام ادیان و بسیاری از نحله هاو مکاتب بشری وجود دارد ؛ از آیین زرتشت گرفته  تا یهودیت ومسیحیت و ... 9این توضیحی کوتاه در باره برخی از ابعاد حرکت بزرگ امام عصر (علیه السلام) بود .حال به تبیین لوازم آن می پردازیم . نخستین بعد از ابعاد عظمت حرکت حضر ت ، عمق آن بود . از عمق این حرکت و اهداف بلند آن ،می توان به عمق باورها و ژرفای نگاه ها رسید ؛ چرا که آن ثمره ارزشمند ، جز بر این ریشه ها و شاخه ها نمی روید . مگر می توان بدون برخورداری از اعتقادات ونگاه های عمیق ،اهدافی با این حد واندازه داشت ونگاه ها را به افق هایی این چنین بلند دوخت ؟!  

1- بینش عمیق

یاران مهدی (علیه السلام) از بینش هایی عمیق و ژرف ،نسبت به خداوند ، امام ، انسان وهستی برخوردارند .

بینش عمیق نسبت به حق تعالی:

1-1- «رجال عرفوا الله حق معرفته و هم انصار المهدی فی آخر الزمان10؛ مردانی که خدا را آن چنان که شایسته است شناخته اند . و آنان یاران مهدی (علیه السلام) در آخرالزمان اند». «رجال  کان قلوبهم زیر الحدید لایشوبها شک فی ذات الله اشد من الحجر11 ؛ آنان مردانی اند که دل هایشان بدون هیچ تردیدی نسبت به ذات مقدس خداوند گویا پاره های آهن است ( سخت تر از سنگ ) . این باور ، آن قدر با صلابت و استوار است که مرارت ها و مصیبت ها ، در آن خللی ایجاد نمی کند و بلاها و امتحانات ، آرامشش را به تلاطم نمی افکند و شبهات و سئوالات ، در آن رخنه ای ایجاد‌نمی کند . آنان ، از سرچشمه توحید ناب ، سیراب اند وبه حضرت حق ـ آنان چنان که شایسته است ـ اعتقاد دارند :« فهم الذین و حدوا الله حق توحیده12 ؛ آنان به وحدانیت خداوند ، آن چنان که حق و حدانیت او است ،اعتقاد دارد ». حرم دل هایشان را بت های نفس ، ثروت ومقام نیالوده و در آن حریم امن ، جز خداوند حضور ندارد نتیجه این بینش عمیق ، ایمان و تقوا است . این دو را هم در چهره عبادت ها و راز و نیازهایشان می توان دید «ذکر » و هم در آینه تلاش و کوششی که در طریق عبادت و بندگی حضرت حق دارند «تلاش»  الف ) ذ کر : لهم فی اللیل اصوات کاصوات الثواکل حزنا من خشیه الله13 . دردل شب ، از خشیت خداوند ،ناله هایی دارند مانند ناله مادران پسر مرده ». «قوام باللیل صوام بالنهار14 ؛ شبها را با عبادت به صبح می رسانند و روزها را با روزه به پایان می برند . «رجال لاینامون اللیل لهم دوی صلواتهم کدوی النحل یبیتون قیاماً علی اطرافهم و یسبحون علی خیولهم15 » ؛ مردان شب زنده داری که زمزمه نمازشان ، مانند نغمه زنبوران کندو، به گوش می رسد. شبها را با زنده داری سپری می کنند و برفراز اسب ها ، خدا را تسبیح می گویند ».  ب ) تلاش : یاران مهدی (علیه السلام) نه تنها اهل «اطاعت و بندگی» اند ؛ بلکه در این مسیر ، اهل « جدیت و تلاش » نیز هستند و تمام توان خود را در این راه به کار می گیرند :« مجدون فی طاعه الله 16؛ آنان در طریق عبودیت ، اهل جدیت و تلاش اند ».  2- 1 . بینش عمیق نسبت به امام (علیه السلام) یارن مهدی (علیه السلام) امام خود را می شناسند و به او اعتقاد دارند :«القائلین بامامته17» اعتقادی که در ژرفای وجودشان ریشه دوانده و سراسر جان شان را فرا گرفته است . این معرفت . شناخت شناسنامه ای و دانستن نام و نشان او، و دانستن اسم پدر ومادر و محل تولد او نیست ؛ بلکه معرفت به « حق ولایت » است ؛ یعنی ، فهم این حقیقت که او از من ، به من نزدیک تر و سزاوارتر است و از مادر به من مهربان تر ؛ چرا که عشق مادر . و حتی عشق من به خودم ، غریزی است ؛ اما عشق او ، الهی و آسمانی است . او به سه دلیل ، مرا برای خودم می خواهد : 1.‌ به جهت آگاهی اش به تمام هستی و استعدادها و توان مندی های من ؛ 2.‌ آزادی او از بند هوی و هوس ها و زندان خود خواهی ها و خودبینی ها و .. ؛ 3.‌ و قرب و اتصالی که به منبع لایزال رحمت و لطف هستی دارد . او میخواهد سرشارم کند ، تا آلودگی های نشسته بر بال روحم را بزداید و لطافت و سفیدی پرهای آن را دوباره به آن بازگرداند و بر دست های مهربانش نشانده . به اوج آسمان ها و کنگره عرش الهی پرواز دهد . نتیجه این بینش عمیق ، محبت و اطلاعت است :  الف ) محبت : دل های یاران مهدی (علیه السلام) سرشار از محبت او است . بر آن لوح ها ، جز الف قامت او نوشته ای نیست . این شیدایی تا بدان حد است که حتی زین اسب او را .مایه برکت می دانند و به آن تبرک می حویند : «یتمسحون بسرج الامام یطلبون بذلک البرکه18 » به عنوان تبرک بر زین اسب امام دست می کشند ». به جهت همین عشق آتشین ، آنان در آوردگاه رزم ، او را مانند نگینی در بر می گیرند و جان خود را سپر بلایش می کنند :« یحفون به ویقونه بانفسهم فی الحرب19 ؛ در میدان رزم . گردش می چرخند و با جان خود ، از او محافظت می کنند . » چه بسیار است فاصله میان ما و یاران او ؛ چرا که ما از جان و حتی وقت خود ، برای سهمی قرار نداده ایم ، و چه اهداف و آرمان هایی از او که به جهت سستی ما بر زمین مانده و چه دعوت هایی از او که بی پاسخ مانده است !؟  

ب ) اطاعت

دومین ثمره درخت بینش ، «اطاعت » و مقدم داشتن اراده او بر اراده خود است . یاران امام عصر (عجل الله تعالی فرجه) این چنین اند و در برابر او تسلیم و خاضع اند :« هم اطوع من الامه لسیدها 20؛ اطاعت آنان از امام ، از فرمانبرداری کنیز در برابر مولایش بیشتر است ». آنان در برابر قرائت امام ، از خود قرائتی ندارند و اراده نفس اماره خود و اکثریت را . بر اراده و میل او مقدم نمی پندارند . یاران او، نیک میدانند که حق . با امام است و او با حق ؛ چه دیگران بپذیرند و چه انکار کنند . آنان به بهانه نو اندیشی وروشن بینی ، از امام خود سبقت نمیگیرند و گرچه پشت سر اودر حرکت اند ، ولی پای از دام ها بر می‌گیرند تا از او فاصله نمی گیرند . آنان نه تنها مطیع اند ، بلکه برخلاف بسیاری ـ که به بهانه فقدان زمینه ، امکانات ، سختی راه و ... از خدمت به او و اهدافش شانه خالی می کنند ؛ در اطاعت او ، اهل جدیت و تلاش اند و برای بر زمین نماندن آرمان های او ، خود را به‌ آب و آتش می زنند و از هیچ کوششی فروگذاری نمی کنند : «... مجدون فی طاعته21 » و در این رسالت بزرگ همراه و هم پای امام هستند :« بهم ینصر الله امام الحق22 » .  

3-1. بینش عمیق نسبت به انسان وهستی

اگر باران او به کم ها قانع نیستند و در حرکت فراگیرشان . اهداف کم مایه را دنبال نمی کنند ، به جهت ژرفای نگاهی است که نسبت به خود و جهان پیرامون خود دارند . نگاه های آنان ، از آرمان های کم ارزش ، برگرفته و به اوج های متعالی دوخته میشود . یاران او . با تأمل در خویشتن و استعدادهای شگفت انگیزشان .عظمت قدر خود را در می یابند و از این که دنیا و معبودهای دنیوی ، آنان را پر نمی کنند ،مسیر بودن دنیا و سالک بودن خویش را می فهمند . آنان با این نگاه . به معبودی پیوند می خورند که از تمام کاستی ها وزشتی ها مبرا است و می تواند آنان را سرشار و ظرفیت هایشان راتکمیل کند . پیوند با این معبود نامحدود ومهربان ، نگاه ها را زیبا ومتعالی میکند .  

گذر از امتحانات

عمق و ژرفای این نگاه، آنان را از سیل امتحانات . سر افرازانه بیرون می برد :« ان اصحاب طالوت ابتلوا بالنهر الذی قال الله تعالی : ( مبتلیکم بنهر ) و ان اصحاب القائم (علیه السلام) یبتلون بمثل ذلک ؛ سپاهان طالوت ، با نهر آبی آزمایش شدند . همان که خداوند در باره اش می فرماید : [ خداوند ]، شما را با نهر آبی می آزماید ». و یاران امام مهدی (علیه السلام) نیز مثل آنان آزمایش میشوند .  

آرزوی شهادت

و‌آنان را مشتاق شهادت و لقای الهی می کند :« و یتمون ان یقتلوا فی سبیل الله 23؛ آرزو میکنند که درراه خدا به شهادت برسند .» 2.‌ گستردگی : دومین بعد از ابعاد عظمت حرکت امام مهدی ، جهانی بودن و گستردگی آن است که بر این اساس به تبیین ویژگی های یاران حضرت می پردازیم :  

2-1 . طرح وبرنامه جهانی

اگر یاران حضرت می خواهند در رکاب او وهم پای او ، جهانی را به معنویت و رشد برسانند و دنیا را سرشار از هدایت کنند ؛ بدون تردید باید دیدهایی وسیع ، نگاهی جهانی وطرح ها وبرنامه هایی فراگیر داشته باشند . بدون برخورداری از این نگاه ها و طرح ها ، انتظار انقلاب جهانی ، انتظاری بیهوده است . با این حساب ، چند گروه ، با آن حضرت نسبتی نخواهند داشت : 1.‌تنگ نظرانی که تنها مقابل پای خوبش را می بیند و وسعت نگاه شان از خود و محدوده خود فراتر نمی رود ؛ 2.‌ کوته بینانی که در لاک خویش فرورفته اند و  از دنیای پیرامون خود و تحولات آن ونیز از جبهه کفر و اهداف و ابزارهای تحت اختیارش بی خبراند ؛ 3.‌ کسانی که از این ها مطلع اند ؛ ولی برای رویارویی با آن طرح وبرنامه ای ندارند . مگر می توان بدون طرح و برنامه ای جهانی . دنیا را به سعادت و خوش بختی رساند ؟

2- 2 . جهاد ومبارزه جهانی

بعد از آن طرح وبرنامه فراگیر ، امام بر آن خواهد شد تا دنیا را سرشار از هدایت کند و یاران او نیز در این سازندگی پا به پای او خواهند آمدو در عیان ونهان ، مردم را به خداو دین او دعوت خواهند کرد :« الدعاه الی دین الله سرا و جهراً» .24 در این میان هدایت گریزان وعدالت ستیزان فراوانی نیز وجود خواهند داشت که دربرابر او ، سف کشیده و سده راهش خواهند  شد . آنان ، به مثابه غده ای چرکین و عضوی فاسد ، برای پیکر جامعه بشریت اند و امام  چاره ای جز جهاد ومبارزه برای قطع آن اعضای فاسد نخواهد داشت . بنابراین یاران وهمراهان اونیز ، باید اهل جهاد و مقاومت باشند ؛ جهادی که « فی سبیل الله » است ؛ نه به هدف غنیمت یابی و زر اندوزی . امام علی (علیه السلام) در تفسیر آیه ( یجاهدون فی سبیل الله و ... 25) فرمودند : «هم اصحاب القائم26 ؛ آنان یاران امام قائم اند . » این جهاد ، مبارزه با دنیایی از ظلم و ستم است و به همین سبب امام رضا (علیه السلام) به اصحاب خود فرمود : امروز شما آسوده تر از آن روزید ( روز ظهور (» پرسیدند : چرا ؟ فرمودند :« اگر قائم ما (علیه السلام) قیام کند ، چیزی وجود نخواهد داشت جز خون بسته شده و عرق پیشانی و خواب بر زین اسب ها27 ». دنیا خواهان و رفاه طلبانی که به خوشی ها خو کرده اند و از جنگ و جهاد گریزان اند و مقدس مآبان بزدلی که با جهاد و مقاومت وخون و شمشیر بیگانه اند ؛ در حلقه یاران حضرت راهی نخواهند داشت .  

2-3 . شجاعت

اگر جهاد و مبارزه ، جهانی و فراگیر است ، پس یاران ایشان هم باید شجاعت و جسارتی درخور و عزم هایی پولادین داشته باشند ؛ چرا که بدون آن ، قدم ها یارای حرکت نخواهند داشت : «کلهم لیوث قد خرجوا من غاباتهم لوانهم هموا بازاله الجبال لازالوها عن مواضعها 28؛ همه شیرانی اند که از بیشه ها خارج شده اند و اگر اراده کنند ، کوه ها را از جا بر می کنند ». «جعلت قلوبهم کزبرالحدید29 ؛ دلهایشان چون پاره های آهن شده است . »« فإن الرجل منهم یعطی قوه اربعین رجلا ؛30 به هر کدامشان ، نیروهای جهل مرد داده شده است » .« لو مروا بالجبال لقطعوها31 ؛ اگر به کوه های آهن روی آورند ، آن ها را قطعه قطعه می کنند ».

2-4 . ایثار

آن حرکت گسترده برای هدایت و سازندگی است ؛ نه جهان گشایی و زمین گیری . جهاد مقدمه این آرمان الهی است ، آن چنان که رسول (صل الله علیه و اله) از حق اهل بیت  خود (علیه السلام) چشم می پوشاند و آنان را در تنگنا ومضیقه قرار می داد ، تا دیگران به رفاه برسند و از این رهگذر دل هایشان نرم و نسبت به دین مایل گردد . حضرت علی (علیه السلام) می فرماید : « کان تالقه لهم آن کان الناس فی السکن و القرار و الشبع و الری و اللباس و الوطاً و الدثار و نحن اهل بیت محمد (صل الله علیه و اله) لا سقوف لبیوتنا و لا ابواب و لا سور الا الجرائد وما اشبهها و لا وطأ لنا و با دثار علینا تداولنا الثوب اواحد فی الصلاة اکثرنا و نطوی الایام و اللیالی جوعاً عامتنا .. فیؤثر به رسول الله (صل الله علیه و اله) ارباب النعم و الاموال تألفاً منه لهم و استکانه منه لهم32 ؛ از جمله مهربانی های پیامبر (صل الله علیه و اله) نسبت به مردم این بود که آنان در آرامش و سیری و پوشش بودند . زیر انداز و روانداز داشتند ؛ ولی خانه ما ( خاندان او ) سقف و در و دیوار وبه جز شاخه های خرما و مانند آن نداشت و فرش و رواندازی نداشتیم ، بیشتر ما ، برای نماز تنها لباس مان را دست به دست می چرخاندیم و روزها وشب های سال مان را را به گرسنگی سپری میکردیم .... او از سر مهربانی و فروتنی . صاحبان نعمت و مکنت را بر ما مقدم می داشت ». یاران حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) نیز سختی ها را به حان می خرند و از خوشی ها و لذایذ چشم می پوشند و با دست های مهربان شان  ، خوبی های و خوشی ها را به دیگران هدیه می دهند ؛ تا از این رهگذر ، قلب ها را نرم کنند و  رهیدگان را به دامان پر از مهر و محبت دین برگردانند .  

2-5 . بردباری

تصور این که درعصر ظهور کارها ، خود به خود به سامان می رسد و بدون تحمل و مشقت کاستی ها و کژی ها ، از جامعه رخت بر می بندد و از همان ابتدا ، همه غرق رفاه و لذت می شوند ؛ خیال خام و تصور باطلی است . مفضل بن عمر می گوید : نزد امام صادق (علیه السلام) بودم ؛ از سبب ناراحتی و غمگینی من پرسیدند . عرض کردم : به وضع بنی عباس و حکومت و جبروت شان می نگرم . اگر این حکومت برای شما بود، ما نیز همراه شما بودیم و از آن بهره می بردیم . حضرت فرمودند : « ای مفضل ! بدان که اگر چنان می شد ، شب ها . کاری نبود جز سیاست و ندبیر امور مردم و روزها جز درگیر کار مردم بودن ، غذای نامطبوع و لباس خشن مانند علی (علیه السلام) والا آتش بود و دوزخ 33». به راستی مگر می شود امام مهدی (علیه السلام) خود . لباس خشن بپوشد و طعام ناگوار بخورد :« ما لباس القائم الا الغیظ و ما طعامه الا الجشب34 ؛ ولی یاران و همراهانش غرق رفاه و خوشی باشند ؟ » امام علی (علیه السلام) در وصف یاران مهدی (علیه السلام) می فرماید : «  انه یاخذ البیعه عن اصحابه ان الا یکنزوا ذهباً و لا فضه و برا و لا شعیراً و یلبسون الخشن من الثیاب35 ؛ اواز یارانش بیعت می گیرد که طلا و نقره ای نیندوزند و گندم و جویی ذخیره نکنند و لبا س خشن بپوشند و ... ». آنان درراه تحقق آرمانهای جهانی امام مهدی (علیه السلام) مشکلات و مصائب فراوانی را به جان می خرند ؛ ولی از سراخلاص وتواضع ، عمل خود راهیچ می پندارند و به جهت هجوم سختی ها و تحمل مشقت ها ، بر خداوند منت نمی گذارند :« قوم لم یمنوا علی الله بالصبر36 » و از این که نقد جان خویش را در کف اخلاص نهاده ، تقدیم آستان دوست میکنند ، هر گز به خود نمی بالند و آن رابزرگوار نمی شمارند : « ولم یستعظموا بذل انفسهم فی الحق» .37   

2-6 . یک دلی

آنان یک رنگ و یک دل اند : « قلوبهم مجتمعه38 » و این نیست مگر به این سبب که هواها و خودخواهی ها ، از جان شان رخت بربسته و به جای آن ، خدا خواهی و خدا پرستی نشسته است . با این اتحاد و یک رنگی است که می توان به اهداف جهانی دست یافت و آرمان های الهی را تحقق بحشید . سپاهی که از اختلاف و چنددلی رنج میبرد، چگونه می تواند سر افرازانه بام دنیا را فتح کند .  

2-7 .  استواری

حرکت بزرگ حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه) برخوردار از پشتوانه امداد الهی استو بدون برخورداری از امدادهای ویژه الهی ، هرگز به آرمان های خود دست نخواهد یافت . توجه به وجود این تأئیدات الهی ،تأثیر شگرفی بر روان یاران امام بر جای خواهد گذاشت . یقین به آن امدادها ، باعث می شود ، ذره ای در درستی آرمان ها و مسیر خود تردید نکنندو ملامت ها و سرزنش ها ی کوته بینان و عافیت طلبان ، در عزم شان خللی نیفکند . قرآن می فرماید : ( یا ایها الذین آمنوا من یرتد منکم عن دینه فسوف یاتی الله بقوم یحبهم و یحبونه اذله علی المومنین اعزه الکافرین یجاهدون فی سبیل الله  و لا یخافون لومه لائم 39...؛ ای کسانی که ایمان آورده اید ! هر کس از شما ، از آیین خود باز گردد[ به خدا ، زیانی نمی رسد]  . خداوند جمعیتی را می آورد که آنان را دوست دارد و آنان [نیز ] او را دوست دارند ... آنان از سرزنش هیچ ملامت کنندهای هراسی ندارد . امام علی (علیه السلام) در تقسیر این ایه می فرماید : « هم اصحاب القائم40 ؛ آنان یاران امام قائم (علیه السلام) هستند .» اگر این انقلاب ، از رهبری ویژه برخودار است فیض حضور در کنار چنین امامی ـ که رسالت پیامبران و اولیا در طول تاریخ بشریت را بر دوش می کشد و می خواهد باربر زمین مانده آنان را به مقصد برساند ـ برای کسانی فراهم خواهد شدکه در خود تناسبی با آن امام فراهم کرده باشند  و مانند او ، خالق هستی را در همه شؤون حیات و هستی شان ، جریان و حضور بخشند . شاید از همین رو است که از آنان به مرد « مردان الهی » تعبیر شده است : « رجال الهیون41 » .  

اهداف و آرمان ها

ما تاکنون ، برخی از ابعاد انقلاب بزرگ حضرت را بیان کرده . به تبیین ویژگی های یاران ایشان از این منظر پرداختیم . در صدر سخن گفتیم راه دیگری نیز برای فهم خصوصیات یاران امام مهدی (علیه السلام) وجود دارد و آن تحلیل اهداف انقلاب بود . با نگاه به اهداف و آرمان های انقلاب جهانی حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه) نیز می توان ویژگی های یاران او را ـ که در واقع پدید آورندگان و ابزار آن اهداف اند ـ گمانه زد . در قسمت هایی از دعای ندبه به برخی از این اهداف ، اشاره شده است . بدین منظور ، مروری کوتاه به دعای ندبه خواهیم داشت : 1.‌ ستم سوزی : « این المعد لقطع دابر الظلمه ؛ کجا است مهیا شده برای ریشه کن کردن نسل ستمگران »! یکی از آرمان های حضرت ، ظلم ستیزی است . اصولاً در روایات فراوانی . به عدالت گستری و ظلم ستیزی حضرت اشاره شده است : « یملا الارض قسطاً و عدلاً کما ملئت ظلماً جوراً42 ». کسانی خواهند توانست همراه او برای قطع ریشه های ظلم و بی عدالتی ، کمر همت بسته و در این مسیر استوار بمانند که خود ، از ظلم گریزان بوده و از جور و ستم پیراسته باشند ؛ چرا که حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه) ، از ظالمان به عنوان بازوی خود ، استفاده نخواهد کرد . ظلم ، مصادیق فراونی دارد ؛ مانند ظلم به خویشتن ( فروختن خویشتن به ارزان تر از لقای حق و جهت مادی و حیوانی دادن به استعدادها و توان مندی ها ی خود ) و ظلم به خانواده ، دوستان ، جامعه و ... هم چنین احتکار ، اسراف ، سلب آسایش ، اهمال در حقوق دیگران و ... همه ازمصادیق ظلم است ومرتکبان آن ، بیرون از محفل یاران حضرت خواهند بود . 2.‌ احیای سنن :« این المدخر لتجدید الفرائض و السنن ؛ کجا است ، آن ذخیره ای که فریضه ها و سنت ها را احیا می کند »! از دیگر رسالت های حضرت ، احیای فریضه ها و سنت های الهی است . یاران او ، درانجام دادن فرایض و سنت های الهی اهتمام کامل خواهند داشت ؛ زیرا نخستین قدم برای انجام دادن این رسالت ، رعایت آن از سوی احیا کنندگان آن است . از پیشوایان معصوم ما (علیه السلام) .  سنت های نیکویی در رابطه با گفت و شنود ، رفت و‌آمد ، غذا خوردن . لباس پوشیدن و ... به جای مانده است ؛ ولی متأسانه بسیاری از آنها مهجور مانده است . آنان که رعایت شیوه هاو مدهای رایج جامعه را ، برخود فرض می دانند وسنت ها و روش های پیشوایان معصوم (علیه السلام) را فراموش کرده اند ؛ در جمع یاران حضرت راهی نخواهند داشت . 3- احیای قرآن :« این المومل لاحیا الکتاب و حدود ؛ کجا است آن که آرزو می رود قران و حدودش را زنده کند . » حضرت می خواهد آمد تا قرآن ، را از غربت به درآورد وگردهای نشسته بر رخش را بزداید .آن را از کنج مساجد ، به متن زندگی انسان ها بیاورد و دردهایشان را با آن تسکین بخشد ونابسامانی ها را به سامان رساند . بیگانگان از قرآن ـ که هفته ها و ماه ها قرآن را نمی گشایند و انس و الفت شان با  اشعار ، آثار ادبی و رمان ها . از انس با قرآن بیش تر است ـ در بزم با صفای یاران حضرت جایگاهی نخواهند داشت . اما یاران حضرت ، نه تنها اهل قرائت قرآن اند : بلکه آن را در اعماق جان شان جریان بخشیده و با آن زندگی می کنند و روح شان . را صفا می بخشند . « تجلی بالتنزیل بصائرهم و یرمی بالتفسیر مسامعهم43 ؛ با قرآن ، دیدگان شان نورانی می شود و تفسیر آن در گوش جان شان . جای می گیرد . 4- عصیان ستیزی : ( این مبید اهل الفسوق و العصیان و الطغیان ؛ کجاست آن که بنیان کن اصحاب فسق و عصیان و طغیان ) !از دیگر برنامه های امام مهدی (علیه السلام) مبارزه با اهل فسق و نافرمانی است و زندگی یارانش از این آلودگی ها پاک است . آنان ، هم چنان که با خدای خودعهد بسته اند که از اطاعت او سر نپیچند ؛ با ولی او نیز بیعت بسته اند که از محارم الهی چشم بپوشند » . امام علی (علیه السلام) می فرماید : « انه یاخذ البیعه عن اصحابه علی ان لا یسرقوا و لا یزنوا و لا یسبوا مسلماً ولا یقتلوا محرماً ... و لا یضربوا احداً الا بالحق ... و لا یاکلو ا مال الیتیم ... و لا یشربوا مسکراً ...؛44 از اصحاب خود بیعت می گیرد که دزدی نکنند ، دامن شان را به آلودگی نیالایند ، مسلمانی را دشنام ندهند ، کسی را به ناحق نکشند ... کسی را نزنند ؛ مگر این که مستحق آن باشد ... مال یتیم را نخورند ... شراب ننوشند ...» . 5-‌ عزت دوستان :« این معز الاولیاؤ و مذل الاعداء؛ کجا است عزت بخش دوستان و خوار کننده دشمنان !» در طول تاریخ ـ به جز بعضی از زمان ها ‍ـ به سبب بهر مندی عده ای از زر و زور و به کاربردن  حیله و تزویر ، غلبه و عز ت ظاهری برای جبهه باطل بوده است و مومنان و پارسایان واقعی ، به ظاهر زبون و خوار و در چشمان کوته بین دنیا پرستان ، کم ارزش و زبون بوده اند و آن حضرت می آید تا به این ستم تاریخی پایان دهد و عزت واقعی مومنان را در ظاهر نیز نمایان سازد و بی مایگی و بی پایگی عزت ظاهری جبهه طاغوت را بر ملا کند. کسانی  خواهند توانست با او در پیمودن این مسیر . همراه و هم قدم باشند که به عزت واقعی پارسایان ، با تمام وجود اعتقاد داشته باشند و باطل راـ با تمام ظاهر فریبنده و پر هیاهوی خیره کننده اش ـ ذلیل و زبون بدانند ؛ نه این که در برابر اهل دنیا و اربابان زر و زور ، خاکسار و فروتن باشندو در برابر مومنان تهی دست . متکبر و مغرور ! امام علی (علیه السلام) درتفسیرآیه ( ... اذله علی المؤمنین اعزه علی الکافرین45 ...) فرموده است : « هم اصحاب القائم 46؛ آنان ، یاران امام قائم (علیه السلام) هستند .  بشارت ها : 1.‌جوانان ، از آن جا که از فطرت های پاک و بی آلایش برخوردارند و تعلقات ووابستگی ها در اعماق جانشان ریشه ندوانده است ؛ بیشتر یاران آن حضرت را تشکیل خواهند داد .امام علی (علیه السلام) می فرماید :« یاران امام قائم (علیه السلام) جوان اند ودر میان شان پیر یافت نمی شود ؛ به جز اندکی مانند سرمه در چشم و نمک در طعام که کم تر از هر ماده در طعام . نمک آن است47 ». البته ، جوان بودن یاران امام ، لطمه ای به جایگاه پیران با ایمان نزده و بر عدم همراهی ایشان گواهی نمی دهد ؛ چرا که اولاً پیران ـ گرچه تعدادشان اندک است ـ اما باز هم در میان اصحاب ویژه حضرت حضور دارند و ثانیاً ، به جز 313 یار اصلی ، مؤمنان بسیار نیز گرد حضرت جمع شده و ایشان را یاری خواهند کرد . 2.‌بر اساس برخی از روایات بانوان نیز در میان اصحاب ویژه حضرت ، حضور چشمگیری دارند . و این نوید شوق انگیز وشعف آوری برای بانوان است تا کمر همت بسته وبرای پیوستن به این جمع پر برکت ، تمام توان خود را به کار گیرند . امام باقر (علیه السلام) می فرماید : « یجیی ء و الله ـ ثلاث ماه و بضعه عشر رجلاً فیهم خمسون امراة یجتمعون بمکه علی غیر میعاد؛48 به خدا سوگند ! 313 تن که پنجاه تن ازبانوان نیز درمیانشان حضوردارند، بدون هیچ قرار قبلی، در مکه گرد هم جمع خواهند شد . » آنچه گذشت ، شمه ای از ویژگی های یاران امام مهدی (علیه السلام) بود . به جهت برخورداری از این  خصوصیات . در روایات ، از آنان به عظمت یاد شده و پیشوایان معصوم (علیه السلام) زبان به ستایش و بزرگداشت آنان گشوده اند . امام علی در وصف آنان می فرماید : « فیابی و امی من عده قلیله اسمانهم فی الارض مجهوله 49... ؛ پدر ومادرم فدای گروه اندکی باد که در زمین ناشناخته اند ... ! » « اولئک هم خیار الامه مع ابرار العتره50 ؛ آنان خوبان امت اند با نیکان خاندان پیامبر (صل الله علیه و اله) . شاید دانستن این ویژگی ها ، برای برخی ، به جای آن که امید بخش و حرکت را باشد ؛ باعث سستی وناامیدی گردد ؛ چرا که به حق . یاران امام مهدی (علیه السلام) از صفاتی عالی وکمالاتی بی شمار برخوردارند و این ویژگی ها . به ظاهر ، از حد و اندازه انسان های معمولی فراتر است . شاید برخی با مقایسه خود با آنان به جهت ضعف ها و کاستی هایشان ـ فاصله خود را با آنان ، غیر قابل جبران بپندارند ! اما توجه به دو نکته ، ما را از دام این یأس ونا امیدی می رهاند ودلمان را سرشار از نور امید و یقین می کند : یکم : در صورتی ویژگی های یاد شده . یأس آور خواهد بودکه ما بر این باور باشیم که یاران حضرت ، افرادی معین اند که مثلاً اسامی آنان در روایات آمده و کسی نمی تواند از آن جمع خارج شده و یا به آنان بپیوندد . ولی خوش بختانه برای این باور . دلیل و مبنای متفنی وجود ندارد .البته در روایات از افراد معینی ( مانند اصحاب کهف ، سلمان فارسی ، مالک اشتر و ... ) نام برده شده است51 . ولی ـ بر فرض صحت اسناد این روایات ـ اینان عده اندکی از یاران حضرت اند و هنوز زمینه برای دیگران مهیا است . انسان ، حقیقتی بس پیچیده و اسرار آمیز ، با قابلیت ها و توان مندی ها خیره کننده دارد وتا قلب انسان . از تپش نایستاده ، می تواند خود را از حضیض خاک به اوج افلاک برساند ؛ به شرط این که « خود » را باور داشته باشد و بداند که می تواند . یاران آن حضرت ، نه از دیگر کرات و آسمان ها هستند و نه تافته جدا بافته ! آنان نیز انسان هایی ، از همین آب و خاک اند و پدران ومادرانی چون پدران ومادران ما دارند . خداوند نیز اگر به آنان عنایتی میکند . به جهت لیاقتی است که خود در خویشتن پدید آورده اند . پس ما نیز میتوانیم خود رابه جمع شان ملحق کنیم به شرط این که بخواهیم . از همین رو ، پیامبر (علیه السلام) به سلمان فارسی فرمود : « یا سلمان! انک مدرکه ومن کان مثلک ومن تولاه هذه المعرفه52...؛ ای سلمان ! توبا او خواهی بودونیز هر کس که چون تو باشد و مانند تو ، به او معرفت داشته باشد ... ». دوم : آنچه از صفات وویژگی ها ی یاران حضرت بر شمردیم ، غالباً مربوط به یاران ویژه حضرت (313 یاور مخصوص آن امام ) بود ؛ یاورانی که فرماندهان لشگر ، دستیاران و حکام اوهستند : « هم الوزرا ء یحملون اثقال المملکه عنه ؛ آنان وزیران اویند که از جانب او، سنگینی  با رحکومت را بر دوش می کشند » . وهم « النجباء و القضاة والحکام و الفقهاء فی الدین53 ...  آنان برترین ، قاضیان حاکمان و فقیهان در دین اند . » لیکن یاران حضرت منحصر در این مجموعه نیستند . در روایات ، برای حضرت از لشگر ده هراز نفری نیز سخن به میان آمده است . قیام حضرت ازمکه ، پس از اجتماع آنان خواهد بود . امام صادق (علیه السلام) در این باره فرموده اند : « لا یخرج القائم من مکه حتی تکمل الحلقه54 ؛ امام قائم (علیه السلام) از مکه خارج  نمی شود ؛ مگر هنگامی که گروه تکمیل شوند ». راوی می پرسد : آنان چند نفرند ؟ امام پاسخ می دهد : « عشره آلاف ؛ ده هزار نفر » . اینان علاوه بر خیل عظیم مومنانی اند که درمیانه راه به حضرت خواهند پیوست . سخن آخر این که ما اگر همت آن را نداریم که در جمع یاران ویژه حضرت باشیم ؛ لا اقل بکوشیم که از خیل عظیم همراهان حضرت و لشگر همگانی آن عزیز . بیرون نباشیم . پی نوشت:1-این مقاله به طور کامل از فصلنامه انتظار، شماره سوم،صغحات 92-73 انتخاب شده است.2-منتخب الاثر،ص 482.3-بحار النوار،ج 52،ص 352.4-سوره نور(24) :آیه 555-معجم احادیث الامام المهدی، ج 5، ص 284 6-سوره قصص(28) : آیه 5 7-معجم احادیث الامام المهدی،ج 5 ،ص 321 8-همان،ج 3 ،ص 385 9-برای توضیح بیشتر ر. ک :خورشید مغرب ، ص 5210- امام علی(علیه السلام) (منتخب الاثر، ص 611).11-امام صادق (علیه السلام) (بحار الانوار: ج 52، ص 308 )12-امام علی (علیه السلام) یوم الخلاص، ص 224 ،(به نقل از بشاره الاسلام، ص 220)13- امام صادق(علیه السلام) : همان 14-همان .15-بحار الانوار، ج 52 ص 30816-حضرت محمد (صل الله علیه و اله) یوم الخلاص، ص 223.(به نقل از بشاره الاسلام، ص 9).17-امام دسجاد (علیه السلام) (منتخب الاثر، ص 244)18- امام صادق (علیه السلام) : بحار الانوار، ص 308.19-همان20-همان21-حضرت محمد (صل الله علیه و اله) :یوم الخلاص، ص 223،(به نقل ار بشاره الاسلام، ص 9)22-امام صادق(علیه السلام) : بحار النوار: ج 52 ص 308 23- همان24- امام سجاد(علیه السلام): منتخب الاثر، ص 244.25-سوره مائده (5):آیه 5426- منتخب الاثر، ص 47527- بحار النوار،ج 52،ص 25928-امام علی (علیه السلام):یوم الخلاص، ص 224.(به نقل از بشاره الاسلام،ص 220)29-امام سجاد(علیه السلام):یومک الخلاص،ص 228، ()به نقل از بشاره السلام،ص24)30-همان31-همان.32-اختصاص شیخ مفید33-عن المفضل و قال: کنت عند ابی عبدالله(علیه السلام) بالطواف فنظر الی و قال  لی : یا مفضل مالی اراک مهموما متغیر اللون؟ قال: فقلت له: جعلت فداک نظری الی  بنی عباس و ما فی ایدیهم من هذا الملک و السلطان و الجبروت فلو کان ذالک لکم لکنا فیه معکم. قال: یا مفضل اما لوکان ذالک لم یکن الا سیاسه اللیل و سیاحه النهار و اکل الجثب و لبس الخشن شبه امیر المومنین (علیه السلام) و الافسار..(بحار الانوار ، ج 52، ص 359).34-امام صادق(علیه السلام) بحار الانوار ،ج52 ،ص 354،35- منتخب الاثر ص 359 36-امام علی(علیه السلام) ،یوم الاخلاص،ص 233.(به نق از بشاره الاسلام، ص 220)37-همان38-همان39-سوره مائده(5):آیه 5440-منتخب الاثر،ص 47541- امام علی(علیه السلام):یوم الاخلاص، ص 226.(به نقل از بشاره الاسلام، ص 297).42- غیبه طوسی،ص 5243- امام علی(علیه السلام):یوم الاخلاص،ص226 .(به نقل از بشاره الاسلام؛ص297)44-منتخب الاثر،ص 46945- سوره مائده(5):آیه 5446-منتخب الاثر،ص47547-بحار الانوار،ج 52 ص 333((ان اصحاب القائم شباب لا کهول فیهم الا کالکحل فی العین و الملح فی طعام و اقل الزاد الملح)).48-همان ص 22349-معجم احادیث الامام المهدی ، ج3 ، ص101 .50- یوم الخلاص ، ص224 ، (به نقل از بشاره السلام ، ص39).51- «الامام الصادق ( ع) : إ ذا قام قائم آل محمد استخرج من ظهر الکعبه سبعه وعشرین رجلا وسبعه من الاصحاب الکهف ویوشع وصی موسی ، ومؤمن آل فرعون وسلمان فارسی ، أبادجانه الانصاری ، ومالک الاشتر ؛ چون قائم آل محمد (علیه السلام) قیام کند از پشت کعبه بیست وپنج نفر را بیرون خواهد آورد.... وهفت نفر از اصحاب کهف و یوشع، وصی حضرت موسی ومؤمن آل فرعون وسلمان فارسی وابادجانه انصاری ومالک الاشتر ».0معجم أحادیث الامام المهدی ، ج5 ،ص122). 52- همان ، ص222.53- همان ، ج5 ، ص37.54- بحارالانوار ، ج52 ،ص367 .  

دسته ها :
يکشنبه پانزدهم 10 1387
X